Kısaca
- Yurt dışında verilen boşanma kararı, Türkiye’de tanınmadıkça Türk nüfus kayıtlarında sonuç doğurmaz.
- Eşlerin birlikte başvurusuyla bazı kararlar nüfus müdürlüğü ya da konsolosluk aracılığıyla idari yoldan kaydedilebilir.
- Aksi halde aile mahkemesinde tanıma ya da tenfiz davası açılır.
- Kararın kesinleşme şerhi, apostil ve yeminli tercümesi temel belgelerdir.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları boşanma davasını çoğu zaman bulundukları ülkenin mahkemesinde açar. Ancak yabancı mahkemenin verdiği boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz: tanınmadığı sürece kişi Türk nüfus kayıtlarında evli görünmeye devam eder. Bu durum yeniden evlenme, miras, mal rejimi ve soyadı gibi konularda ciddi sorunlara yol açabilir.
Tanıma ile tenfiz arasındaki fark
Tanıma, yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil etkisi doğurmasını sağlar; boşanmanın nüfusa işlenmesi için yeterlidir. Tenfiz ise kararın icra edilebilir hale gelmesidir; yabancı kararda nafaka, tazminat ya da çocukla kişisel ilişki gibi yerine getirilmesi gereken hükümler varsa ve bunların Türkiye’de icrası isteniyorsa tenfiz kararı alınmalıdır.
İdari yoldan tanıma: nüfus müdürlüğü ve konsolosluk
2017’den bu yana, yabancı makamlarca verilmiş ve kesinleşmiş boşanma kararları; eşlerin birlikte başvurması, kararın kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gibi şartlarla mahkemeye gidilmeden doğrudan nüfus müdürlüğüne ya da yurt dışındaki konsolosluklara başvurularak Türk nüfus kütüğüne işlenebilir. Bu yol yalnızca boşanmanın kendisini kapsar; velayet, nafaka ve tazminat gibi hükümler için mahkeme yolu gerekir. Eşlerden biri başvuruya katılmazsa ya da kararın idari yoldan kaydı reddedilirse tanıma davası açılmalıdır.
Mahkeme yoluyla tanıma ve tenfiz
Dava aile mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme, aleyhine tanıma istenen tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesidir; Türkiye’de yerleşim yeri yoksa İstanbul, Ankara veya İzmir mahkemelerinden birinde dava açılabilir. Mahkeme, kararın esasını yeniden incelemez; yalnızca kanunda sayılan şartların bulunup bulunmadığını denetler.
Tanımanın şartları
- Yabancı kararın, verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olması,
- Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması,
- Aleyhine karar verilen tarafın usulüne uygun çağrılmış ve savunma hakkının kullandırılmış olması,
- Kararın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması.
Tenfiz için ayrıca ülkeler arasında karşılıklılık aranır; boşanma kararlarının yalnızca tanınması için karşılıklılık şartı aranmaz.
Gerekli belgeler
| Belge | Açıklama |
|---|---|
| Kararın aslı ya da onaylı örneği | Yabancı mahkeme ya da makamdan |
| Kesinleşme şerhi | Kararın kesinleştiğini gösteren belge |
| Apostil | Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde; değilse konsolosluk onayı |
| Yeminli tercüme | Karar ve kesinleşme şerhinin noter onaylı Türkçe tercümesi |
| Vekaletname | Dava avukatla açılacaksa; yurt dışında konsoloslukta verilebilir |
Neden gecikmemeli?
Tanınmamış bir boşanma kararıyla kişi Türkiye’de yeniden evlenemez; yeniden evlenmişse Türk hukuku bakımından sorunlar doğar. Eşlerden birinin vefatında diğer eş Türk kayıtlarına göre hala mirasçı görünebilir. Ayrıca evlilik birliği Türk kayıtlarında sürdüğü için mal rejimi ve soyadı da etkilenir.
İdari yol mu, tanıma davası mı? Belgelerinize bakıp en kısa yolu belirleyelim.
Sık sorulan sorular
Tanıma davası için Türkiye’ye gelmem gerekir mi?
Hayır. Konsoloslukta vereceğiniz vekaletnameyle avukatınız davayı sizin adınıza takip edebilir.
Tanıma davası ne kadar sürer?
Belgeler eksiksizse ve karşı taraf itiraz etmezse genellikle birkaç duruşmada sonuçlanır; tebligatın yurt dışına yapılması gerekiyorsa süre uzar.
Yabancı kararda verilen velayet Türkiye’de geçerli mi?
Velayet hükmü de tanıma ve gerekirse tenfiz davasıyla Türkiye’de hüküm doğurur. İdari yoldan yapılan kayıt yalnızca boşanmayı kapsar.
İlgili rehber: Anlaşmalı boşanma protokolü. Yabancılar ve uluslararası işler için faaliyet alanımız.
İlgili faaliyet alanıAile Hukuku
