Kısaca
- Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
- Eşler boşanmanın tüm mali sonuçlarında ve çocukların durumunda uzlaşmalıdır.
- Hakim eşleri bizzat dinler; protokolü çocuğun yararına uygun bulmazsa değişiklik önerebilir.
- Mal paylaşımının protokolde açıkça yazılmaması, yıllar sonra yeni bir davaya yol açabilir.
Anlaşmalı boşanma, eşlerin evliliği sona erdirme ve bunun sonuçları konusunda uzlaştıkları hallerde başvurulan, çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanan bir yoldur. Sürecin hızlı ve sorunsuz ilerlemesinin anahtarı ise protokoldür. Eksik ya da belirsiz yazılmış bir protokol, boşanma kararından sonra nafaka, velayet veya mal paylaşımı için yeni davalar açılmasına neden olabilir.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
- Eşler birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir.
- Hakim tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
- Hakim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusundaki düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
Protokolde bulunması gereken maddeler
Çocuklar: velayet ve kişisel ilişki
Velayetin hangi eşte kalacağı ve diğer eşin çocukla hangi günlerde, hangi saatlerde görüşeceği ayrıntılı yazılmalıdır: hafta sonları, bayramlar, yaz ve sömestr tatilleri, doğum günleri. “Taraflar anlaşarak görüşecektir” gibi belirsiz ifadeler, ileride icra yoluyla uygulanamaz.
İştirak ve yoksulluk nafakası
Çocuk için ödenecek iştirak nafakasının miktarı, ödeme günü, hangi hesaba yatırılacağı ve her yıl nasıl artırılacağı (ör. TÜFE oranında) yazılmalıdır. Eşlerden biri için yoksulluk nafakası öngörülüyorsa miktarı ve artış yöntemi belirtilmeli; nafaka talep edilmiyorsa bu açıkça yazılmalıdır.
Maddi ve manevi tazminat
Tarafların birbirinden tazminat talebi olup olmadığı, varsa tutarı ve ödeme takvimi düzenlenir.
Mal rejiminin tasfiyesi
Evlilik içinde edinilen ev, araç, banka birikimleri ve şirket payları gibi malların kimde kalacağı, karşılığında ödeme yapılıp yapılmayacağı ve tapu ya da araç devirlerinin ne zaman yapılacağı yazılmalıdır. Uygulamada protokolde “taraflar mal rejiminin tasfiyesine ilişkin karşılıklı olarak başkaca bir talepte bulunmayacaktır” gibi açık bir ifade yer aldığında, sonradan katılma alacağı istenmesi kural olarak mümkün olmaz. Bu nedenle bu cümle yazılmadan önce mallar mutlaka değerlendirilmelidir.
Aile konutu, eşyalar ve borçlar
Aile konutunda kimin kalacağı, kiraysa kira sözleşmesinin kime devredileceği, ev eşyalarının paylaşımı, ortak kredi ve kart borçlarının nasıl ödeneceği düzenlenmelidir.
Yargılama giderleri
Harç ve masrafların kim tarafından ödeneceği ve tarafların birbirinden vekalet ücreti talep etmeyeceği yazılır.
Protokol kontrol listesi
| Başlık | Kontrol |
|---|---|
| Velayet | Hangi eşte? Ortak çocuk sayısı ve isimleri |
| Kişisel ilişki | Hafta sonu, bayram, yaz tatili günleri ve saatleri |
| İştirak nafakası | Tutar, ödeme günü, hesap ve yıllık artış |
| Yoksulluk nafakası | Var mı? Varsa tutar ve artış; yoksa açıkça feragat |
| Tazminat | Maddi / manevi tazminat talebi var mı? |
| Mal paylaşımı | Ev, araç, birikim, şirket payı; devir tarihleri |
| Borçlar ve giderler | Krediler, kartlar, yargılama giderleri |
Duruşma günü ne olur?
Eşler kimlikleriyle duruşmada hazır bulunur. Hakim, her eşe boşanmak isteyip istemediğini ve protokolü kendi iradesiyle imzalayıp imzalamadığını sorar; protokolü maddeler halinde okuyabilir. Uygun bulursa boşanmaya karar verir. Karar, gerekçeli kararın tebliğinden sonra kanun yolu süresi geçince ya da taraflar kanun yolundan feragat ederse kesinleşir ve nüfusa işlenir.
Sık yapılan hatalar
- İnternetten alınan bir örneğin hiç düzenlenmeden kullanılması,
- Nafaka artış yönteminin ve ödeme gününün yazılmaması,
- Kişisel ilişki takviminin belirsiz bırakılması,
- Tapu ve araç devirleri için tarih ve masraf sorumlusunun belirtilmemesi,
- Yurt dışında yaşayan eşin durumunun (vekaletname, tebligat adresi) dikkate alınmaması.
Tek duruşmada sonuçlanacak, ileride yeni dava doğurmayacak bir protokol için görüşelim.
Sık sorulan sorular
Eşim yurt dışındaysa anlaşmalı boşanabilir miyiz?
Hakimin eşleri bizzat dinlemesi gerektiğinden kural olarak duruşmaya katılım gerekir. Bazı durumlarda istinabe ya da ses ve görüntü aktarımıyla dinleme yapılabilir; dosyaya göre değerlendirilmelidir.
Protokolü imzaladıktan sonra vazgeçebilir miyim?
Hüküm verilinceye kadar eşlerden biri anlaşmalı boşanma iradesinden dönebilir. Bu durumda dava çekişmeli olarak devam edebilir.
Nafaka sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Tarafların ekonomik durumu ya da çocuğun ihtiyaçları değişirse nafakanın artırılması veya azaltılması için dava açılabilir.
Eski makalelerimiz: Yoksulluk nafakası, Kadın ve kanuni bekleme süresi, Kadının evlenmeden önceki soyadı.
İlgili faaliyet alanıAile Hukuku
