İfadeye Çağrıldım: Savcılıkta ve Karakolda Haklarınız

Bir gün telefonunuza gelen bir mesaj ya da kapınıza bırakılan bir kağıtla emniyete veya savcılığa ifade vermeye çağrıldığınızı öğrenebilirsiniz. Bu çağrı her zaman suçlandığınız anlamına gelmez; bir olaya tanık olduğunuz için de çağrılmış olabilirsiniz. Ancak hangi sıfatla çağrıldığınızı bilmek, ifade sırasında hangi haklara sahip olduğunuzu belirler.

Şüpheli mi, tanık mı?

Çağrı kağıdında ya da telefonda size hangi sıfatla çağrıldığınız sorulabilir. Şüpheli, hakkında suç işlediği şüphesiyle soruşturma yürütülen kişidir. Tanık ise olaya ilişkin bilgisine başvurulan kişidir. Tanık olarak çağrılan kişinin gerçeği söyleme yükümlülüğü vardır ve kural olarak yemin eder; şüphelinin ise kendisini suçlayıcı beyanda bulunma yükümlülüğü yoktur. Şüphelinin eşi, yakın akrabaları ve nişanlısı tanıklıktan çekinme hakkına sahiptir.

Şüpheli olarak haklarınız

• Suçlamayı öğrenme: İfade alınmadan önce hakkınızdaki suçlama size açıkça anlatılmalıdır.
• Müdafi yardımı: Kendi seçtiğiniz bir avukattan yardım alabilirsiniz; avukat tutma imkanınız yoksa barodan atanması istenebilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda ve çocuklarda müdafi atanması zorunludur.
• Susma hakkı: Hiçbir açıklama yapmamak ya da yalnızca bazı sorulara yanıt vermek sizin hakkınızdır; susmanız aleyhinize yorumlanamaz.
• Delil toplanmasını isteme: Lehinize olan delillerin toplanmasını talep edebilirsiniz.
• Yakınlarınıza haber verilmesi: Yakalandıysanız ya da gözaltına alındıysanız yakınlarınıza haber verilmesini isteyebilirsiniz.

İfade sırasında kötü davranma, yorma, aldatma, tehdit, yasal olmayan bir yarar vaadi gibi yasak usuller kullanılamaz; bu yollarla alınan ifadeler, rıza olsa bile delil olarak değerlendirilemez.

İfadeye gitmeden önce

1. Çağrının hangi birimden, hangi dosya numarasıyla ve hangi sıfatla yapıldığını öğrenin.
2. Bir avukatla görüşün; avukatınız dosyadaki şikayeti ve delilleri değerlendirip size yol gösterir.
3. Olayla ilgili mesajlar, yazışmalar, belgeler ve tanıklar gibi lehinize olabilecek bilgileri hazırlayın.
4. Kimliğinizi yanınıza alın ve belirtilen zamanda gidin; mazeretiniz varsa önceden bildirin.

İfade sırasında

Sorulara kısa, net ve doğru yanıt verin; bilmediğiniz ya da hatırlamadığınız konularda tahminde bulunmayın. İfade bitince tutanak size okunur ya da okumanız için verilir. Tutanağı dikkatle okuyun; söylediklerinizin eksik, yanlış ya da farklı anlamda yazıldığını görürseniz düzeltilmesini isteyin ve ancak ondan sonra imzalayın. İmzalamaktan kaçınma hakkınız da vardır; bu durumda sebebi tutanağa yazılır.

Gitmezseniz ne olur?

Usulüne uygun çağrıya rağmen geçerli bir mazeret olmadan gelmeyen şüpheli ve tanık, savcılık kararıyla zorla getirilebilir. Bu nedenle mazeretiniz varsa belgeleyerek bildirin. Hakkınızda yakalama kararı olduğunu öğrenirseniz, bir avukat aracılığıyla kendiliğinden başvurmak genellikle en doğru yoldur.

İfadeden sonra

Savcılık soruşturmayı tamamladıktan sonra ya kovuşturmaya yer olmadığına (takipsizlik) karar verir ya da iddianame düzenleyerek dava açar. Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığı kararına tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine itiraz edebilir. Uzlaşmaya tabi suçlarda dava açılmadan önce uzlaştırma süreci yürütülür.

Sık sorulan sorular

Eski makalelerimiz: Kamu davası, Hırsızlık suçu, İnternette hakaret suçu, Avukatın rolü ve önemi.

İlgili faaliyet alanıCeza Hukuku